Tijdlijn: Geschiedenis

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman kondigt de oprichting aan van de Europese Gemeen­schap voor Kolen en Staal, onder een gemeen–schappelijke Hoge Autoriteit. Hiermee wordt het fundament van de Europese Unie gelegd, dat gebaseerd is op vrede en solidariteit.

• De Schumanverklaring (feature story)

Bij het Verdrag van Parijs wordt de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal opgericht en de bijbehorende gemeenschappelijke markt voor kolen en staal ingesteld. Dit moet het wantrouwen en de spanningen helpen wegnemen die tussen de deelnemende Europese buurlanden waren gegroeid als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Het EGKS-verdrag, dat in 2002 zal verstrijken, is het eerste oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap.

De Bijzondere Raad van Ministers van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de huidige Raad van de Europese Unie, houdt zijn eerste zitting in Luxemburg.

Bij de Verdragen van Rome worden de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) opgericht. De eerste zitting van de Raad van de EEG vindt plaats op 25 januari 1958 en wordt voorgezeten door Victor Larock, minister van Buitenlandse Zaken van België.

In 1965 kondigt Frankrijk aan dat het niet langer Raadszittingen zal bijwonen omdat het zich niet kan vinden in de onderhandelingen over de financiering van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Een escalatie van de crisis wordt vermeden dankzij het compromis van Luxemburg van 1966, dat voorziet in de regel van eenparigheid van stemmen wanneer aanzienlijke belangen op het spel staan.

De 2 fusieverdragen (van 1967 en 1971) introduceren één Raad, één Commissie en één begroting voor de 3 gemeenschappen (EGKS, Euratom en EEG). Het Coreper wordt formeel een voorbereidende instantie van de Raad.

• Coreper I (of "1e deel")
• Coreper II (of "2e deel")

Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk treden toe tot de Europese Gemeenschappen, die voortaan 9 lidstaten tellen.

De nieuwe Europese Raad komt voor het eerst bijeen, in Dublin.

• Europese Raad - Dublin, 10‑11 maart 1975

Met de toetreding van Griekenland telt de EU voortaan 10 leden.

België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland ondertekenen in Schengen (Luxemburg) het Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen.

Het Schengenakkoord zal het geleidelijk aan mogelijk maken dat reizigers de binnengrenzen overschrijden zonder controle van hun paspoort of identiteitsdocument. De uitvoering van het Schengenakkoord begint later, in 1995.

Met de toetreding van Spanje en Portugal tellen de Europese Gemeenschappen nu 12 lidstaten.

Bij de Europese Akte wordt de interne markt – die voorziet in het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal – tot stand gebracht. De Europese Akte betekent ook de start van de samenwerking op het gebied van het buitenlands beleid en uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad.

• De besluitvorming in de Raad

Tevens geeft de Europese Akte de Europese Raad een wettelijke basis, waardoor de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders een formeel karakter krijgen.

De Europese Raad van Edinburgh (1992) maakt een begin met openbare debatten. Deze praktijk zal later aanzienlijk worden uitgebreid, onder meer bij het Verdrag van Lissabon.

Openbare debatten en beraadslagingen van de Raad kunnen tegenwoordig op de website worden gevolgd.

• Debatten en beraadslagingen live volgen

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht wordt de Europese Unie opgericht op basis van een uitgebreide "communautaire" pijler. Daarbij wordt de economische en monetaire unie opgericht en worden 2 nieuwe pijlers ingesteld: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse Zaken (JBZ).

Het Verdrag van Maastricht formaliseert de status van de Europese Raad: hij geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie en bepaalt de algemene politieke koers.

Het Verdrag van Maastricht zet ook het proces in gang dat uiteindelijk tot de euro zal leiden, en betekent de start van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

• Hoe Maastricht Europa veranderde (visual story)

Finland, Oostenrijk en Zweden treden toe tot de EU. De 15 lidstaten omvatten nu bijna heel West-Europa.

De Europese Raad geeft zijn fiat voor de instelling van de Eurogroep, een informeel orgaan dat de ministers van Financiën van de landen die de euro als munt hebben, bijeenbrengt. De eerste vergadering van de Eurogroep vindt op 4 juni 1998 plaats in het kasteel van Senningen in Luxemburg.

• Eurogroep

Bij het Verdrag van Amsterdam wordt een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht gecreëerd en wordt het Schengenakkoord in de EU-wetgeving geïntegreerd. De secretaris-generaal van de Raad is voortaan ook hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

Op 1 januari 2002 worden de eerste eurobankbiljetten en euromunten in omloop gebracht. De euro komt in de plaats van de nationale valuta.

Het Verdrag van Nice voert een hervorming van de instellingen door, als voorbereiding op een toekomstige EU met 27 lidstaten. Wat de Raad betreft, houdt de hervorming een uitbreiding in van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, en de introductie van "nauwere samenwerking" tussen de lidstaten.

De EU krijgt er 10 nieuwe lidstaten bij: Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië. Qua bevolkingsaantal en aantal landen is dit de grootste uitbreiding in één keer.

De EU telt nu 25 lidstaten.

Bulgarije en Roemenië worden lid van de EU, die voortaan uit 27 lidstaten bestaat.

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon worden de structuur en de werking van de EU hervormd.

De stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad wordt verder uitgebreid.

De Europese Raad wordt een volwaardige instelling met een eigen voorzitter. Voordien was de Europese Raad een informeel orgaan en was voorzitter van de Europese Raad geen officiële functie. Deze rol werd vervuld door het staatshoofd of de regeringsleider van de lidstaat die op dat moment het roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedde.

• Rol van de voorzitter van de Europese Raad
• Verdrag van Lissabon: de EU van vandaag vormgeven (visual story)

De EU ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede 2012 voor het bevorderen van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa.

In zijn motivering verwijst het Noorse Nobelcomité naar de stabiliserende rol die de EU heeft gespeeld bij de transformatie van Europa tot een continent van vrede.

Na Slovenië is Kroatië het tweede land van ex-Joegoslavië dat lid wordt van de EU.

De EU telt nu 28 lidstaten.

Na een nationaal referendum op 23 juni 2016 en de ratificatie van het terugtrekkingsakkoord door beide partijen in januari 2020, verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie.