Gospodarka o obiegu zamkniętym
Zasoby Ziemi są ograniczone. Gospodarka o obiegu zamkniętym sprawia, że wykorzystanie produktów i materiałów staje się bardziej zrównoważone. Może też zwiększyć konkurencyjność Unii.
Czym jest gospodarka o obiegu zamkniętym?
Gospodarka o obiegu zamkniętym to system, w którym produkty i materiały udostępnia się, dzierżawi, ponownie wykorzystuje, naprawia, odnawia lub poddaje recyklingowi zamiast je wyrzucić. Przedłuża to ich cykl życia i ogranicza zarówno odpady, jak i zapotrzebowanie na nowe towary.
Obecnie gospodarka światowa opiera się głównie na modelu liniowym, w którym towary są wykorzystywane przez krótki czas, a następnie wyrzucane. Wywiera to dużą presję na przyrodę i jej zasoby, a także generuje coraz większą ilość odpadów i zanieczyszczeń.
Gospodarka o obiegu zamkniętym
- zmniejsza ilość odpadów, zużycie zasobów i zanieczyszczenie
- zmniejsza nasz ślad konsumpcyjny i emisje
- tworzy nowe miejsca pracy i możliwości biznesowe
- zwiększa konkurencyjność Europy w skali światowej
Gospodarka linearna
- opiera się na modelu „weź-wyprodukuj-użyj-wyrzuć”
- wywiera presję na zasoby naturalne
- tworzy odpady i zanieczyszcza środowisko
- zwiększa zapotrzebowanie na surowce, bardziej uzależniając UE od importu
Gospodarka o obiegu zamkniętym to konieczność
Jeśli zachowamy obecne wzorce produkcji i konsumpcji, a liczba ludności na świecie będzie nadal rosła, do 2050 r. potrzebne nam będą trzy planety wielkości Ziemi.
Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym oznacza ograniczenie produkcji towarów i materiałów, co z kolei doprowadzi do zmniejszenia emisji CO2 i innych zanieczyszczeń, a także do mniejszego wykorzystywania ograniczonych zasobów Ziemi.
Gospodarka o obiegu zamkniętym jest korzystna dla:
- środowiska naturalnego poprzez jego lepszą ochronę
- gospodarki dzięki zmniejszeniu zależności od surowców
- społeczeństwa, ponieważ oferuje nowe możliwości dla przedsiębiorstw i miejsca pracy.
Gospodarka o obiegu zamkniętym w UE
Dzisiaj zaledwie 10% materiałów wykorzystywanych w UE pochodzi z recyklingu. W 2023 r. wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym wyniósł 11,8%, co oznacza nieznaczny wzrost o 1,1 punktu procentowego w porównaniu z 2010 r.
W ciągu ostatnich 15 lat zaobserwowano powolny spadek zużycia surowców na mieszkańca. Z danych wynika, że w 2023 r. w UE zużyto 14,1 tony surowców na osobę w porównaniu z 16,3 tony w 2009 r. (Eurostat, 2023).
W UE wytwarza się ponad 185 kg odpadów opakowaniowych na osobę (Eurostat, 2025), podczas gdy ogółem tylko 38% odpadów poddaje się recyklingowi i może zostać ponownie wykorzystane do produkcji nowych towarów.
Jak Unia przechodzi na gospodarkę o obiegu zamkniętym
UE chce do 2050 r. stworzyć neutralną dla klimatu gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz podwoić w latach 2020–2030 wykorzystanie materiałów pochodzących z recyklingu.
Aby osiągnąć ten cel, Unia podjęła szereg inicjatyw politycznych.
Obejmują one plan działania dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym, dyrektywę o ekoprojekcie i dyrektywę o prawie do naprawy.
Gospodarka o obiegu zamkniętym
Ostatnia aktualizacja: 3 lutego 2025