Amlíne: An Stair

D’fhógair Aire Gnóthaí Eachtracha na Fraince, Robert Schuman, go gcruthófaí Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach a bheadh faoi smacht ag Ard-Údarás comhchoiteann. Réitíodh an bealach don Aontas Eorpach, agus dhá chroíphrionsabal mar bhonn leis: an tsíocháin agus an dlúthpháirtíocht.

• Dearbhú Schuman (scéal gné)

Bunaíodh an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach (CEGC) le Conradh Pháras, lenar cruthaíodh an cómhargadh do ghual agus cruach. Le bunú an chomhphobail, cruthaíodh muinín arís agus seachnaíodh teannas idir tíortha comharsanachta san Eoraip tar éis an Dara Cogadh Domhanda. Ba é Conradh CEGC, a chuaigh in éag in 2002, an chéad chonradh bunaidh de chuid an Chomhphobail Eorpaigh.

Tionóladh an chéad chruinniú de Chomhairle Speisialta na nAirí de chuid an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach i Lucsamburg, agus ba as sin a tháinig Comhairle an Aontais Eorpaigh.

Le Conarthaí na Róimhe, bunaíodh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE) agus an Comhphobal Eorpach d'Fhuinneamh Adamhach (Euratom). Tionóladh an chéad chruinniú de Chomhairle CEE an 25 Eanáir 1958 faoi chathaoirleacht Victor Larock, Aire Gnóthaí Eachtracha na Beilge.

In 1965, d'fhógair an Fhrainc nach bhfreastalódh sí ar chruinnithe na Comhairle toisc nár aontaigh sí leis an gcaibidlíocht maidir le maoiniú an Chomhbheartais Talmhaíochta. Réitíodh an ghéarchéim ina dhiaidh sin a bhuíochas do chomhréiteach Lucsamburg 1966 faoinar cinneadh go gcuirfí vótáil aontoilíochta chun feidhme feasta agus leasanna móra i gceist.

Leis an dá chonradh seo (1967 agus 1971), tugadh isteach Comhairle aonair, Coimisiún aonair agus buiséad aonair do na trí Chomhphobal (CEGC, Euratom agus CEE). Cuireadh Coreper ar bhonn foirmiúil mar chomhlacht ullmhúcháin den Chomhairle.

• Coreper I
• Coreper II

Tháinig an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe isteach sna Comhphobail Eorpacha, agus leis sin bhí naoi mBallstát i gceist.

Tháinig an Chomhairle Eorpach le chéile den chéad uair i mí an Mhárta 1975 i mBaile Átha Cliath.

• An Chomhairle Eorpach - Baile Átha Cliath, an 10-11 Márta 1975

Bhain ballraíocht AE figiúir dhúbailte amach nuair a tháinig an Ghréig isteach sa chomhphobal.

I Schengen (Lucsamburg), shínigh an Bheilg, an Ghearmáin, an Fhrainc, Lucsamburg agus an Ísiltír Comhaontú Schengen maidir le rialuithe teorann a dhíothú.

Le Comhaontú Schengen, bheadh daoine in ann taisteal, de réir a chéile, gan a bpas a sheiceáil ag teorainneacha inmheánacha. Is ina dhiaidh sin, in 1995, a tosaíodh ar Chomhaontú Schengen a chur chun feidhme.

Tháinig an Spáinn agus an Phortaingéil isteach san Aontas, agus leis sin, tháinig méadú ar bhallraíocht na gComhphobal Eorpach go dtí 12.

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair (IEA), bunaíodh an margadh inmheánach, lena ndearnadh foráil do shaorghluaiseacht earraí, daoine, seirbhísí agus caipitil. Leis sin, seoladh comhar i ndáil le beartas eachtrach agus leathnaíodh úsáid na vótála trí thromlach cáilithe le haghaidh cinnteoireachta laistigh den Chomhairle.

• An próiseas cinnteoireachta sa Chomhairle

Leis an Ionstraim Eorpach Aonair, tugadh bunús dlí freisin don Chomhairle Eorpach, rud a chuir cruinnithe de Cheannairí Stáit nó Rialtais ar bhonn foirmiúil.

Leis an gComhairle Eorpach i nDún Éideann i 1992, cuireadh tús le "díospóireachtaí poiblí" agus leathnaíodh an nós seo le himeacht ama, go háirithe le Conradh Liospóin.

Sa lá atá inniu ann, is féidir díospóireachtaí poiblí agus cur agus cúiteamh poiblí na Comhairle a leanúint ar an láithreán gréasáin.

• Féach ar dhíospóireachtaí agus ar chur agus cúiteamh beo

Ar theacht i bhfeidhm Chonradh Maastricht, cruthaíodh an tAontas Eorpach, arbh Aontas é a bhí bunaithe ar cholún méadaithe den 'Chomhphobal'. Cruthaíodh Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta leis an gConradh agus bunaíodh dhá cholún nua: an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES) agus comhar i réimse an cheartais agus gnóthaí baile (CGB).

Tugadh stádas foirmiúil don Chomhairle Eorpach i gConradh Maastricht. Tugadh dlús agus treoirlínte ginearálta polaitiúla d'fhorbairt an Aontais Eorpaigh leis sin.

Chuathas i dtreo an euro a bhunú le Conradh Maastricht freisin agus seoladh an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála (CBES).

• An bealach ar athraigh Maastricht an Eoraip (scéal amhairc)

Tháinig an Ostair, an Fhionlainn agus an tSualainn isteach san Aontas. Chlúdaigh na 15 chomhalta Iarthar na hEorpa ar fad, beagnach, faoin am sin.

D'fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach cruthú an Ghrúpa Euro, comhlacht neamhfhoirmiúil a thugann airí airgeadais tíortha a bhfuil an euro mar airgeadra acu le chéile. Tionóladh an chéad chruinniú de chuid an Ghrúpa Euro an 4 Meitheamh 1998 ag Chateau de Senningen i Lucsamburg.

• An Grúpa Euro

Le Conradh Amstardam, bunaíodh limistéar saoirse, slándála agus ceartais agus rinneadh Comhaontú Schengen a chomhtháthú le dlí an Aontais. Leasaíodh leis an gconradh sin ról Ardrúnaí na Comhairle agus rinneadh Ardionadaí don Chomhbheartas Eachtrach agus Slándála de, freisin.

Ar an 1 Eanáir 2002, cuireadh an euro i gcúrsaíocht mar nótaí bainc agus boinn, in ionad na n-airgeadraí náisiúnta.

In oirchill an Aontais mhéadaithe, a raibh 27 mBallstát le bheith feasta ann, rinneadh athchóiriú faoi Chonradh Nice ar institiúidí an Aontais. Rinneadh athchóiriú ar an gComhairle chun vótáil trí thromlach cáilithe a leathnú, agus chun prionsabal an chomhair fheabhsaithe idir na Ballstáit a thabhairt isteach.

Tháinig deich dtír nua isteach san Aontas ag an am céanna: Poblacht na Seice, an Eastóin, an Chipir, an Laitvia, an Liotuáin, an Ungáir, Málta, an Pholainn, an tSlóvaic agus an tSlóivéin. Ba é sin an méadú aonair ba mhó ar an Aontas ó thaobh daoine agus líon na dtíortha de.

25 Bhallstát a bhí san Aontas Eorpach faoin am seo.

Tháinig an Bhulgáir agus an Rómáin isteach san Aontas, agus leis sin, bhí 27 mBallstát ann.

Tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm, conradh a rinne athchóiriú ar struchtúr an Aontais Eorpaigh agus ar an mbealach ar fheidhmigh sé.

Cuireadh síneadh leis an úsáid a baineadh as vótáil trí thromlach cáilithe sa Chomhairle.

B'institiúid lánfheidhme í anois an Chomhairle Eorpach agus a hUachtarán féin uirthi. Roimhe sin, comhlacht neamhfhoirmiúil a bhí sa Chomhairle Eorpach agus ba phost neamh-oifigiúil a bhíodh ag ceannaire na Comhairle Eorpaí. Bhí an ról sin ag Ceannaire Stáit nó Rialtais an Bhallstáit a raibh Uachtaránacht rothlach Chomhairle an Aontais Eorpaigh aige ag an am.

• Ról Uachtarán na Comhairle Eorpaí
• Conradh Liospóin: Ag múnlú an Aontais Eorpaigh mar is eol dúinn é (scéal amhairc)

Bronnadh Duais Nobel na Síochána 2012 ar an Aontas Eorpach as ucht an tsíocháin, an t-athmhuintearas, an daonlathas agus cearta an duine san Eoraip a chur chun cinn.

Agus Duais Nobel na Síochána á bronnadh ar an Aontas, dúirt Coiste Nobel na hIorua go raibh an cinneadh sin bunaithe ar an ról cobhsaitheach a bhí ag an Aontas maidir leis an tsíocháin a chur i réim ar an mór-roinn, áit a mbíodh sé ina chogadh dearg tráth.

Ba í an Chróit an dara tír as an iar-Iúgslaiv a tháinig isteach san Aontas, i ndiaidh na Slóivéine.

28 mBallstát a bhí san Aontas Eorpach faoin am seo.

Ag eascairt as an reifreann náisiúnta a ritheadh an 23 Meitheamh 2016, agus tar éis don dá pháirtí an Comhaontú um Tharraingt Siar a dhaingniú in Eanáir 2020, tá an tAontas Eorpach fágtha ag an Ríocht Aontaithe.