Hoe de EU minderjarigen online beschermt
Het internet is steeds aanweziger in het leven van kinderen en tieners in de hele EU. De EU en haar lidstaten maken er werk van om hen te behoeden voor de risico's van de onlinewereld.
Wat doet de EU om minderjarigen online te beschermen?
De EU en haar lidstaten werken samen om minderjarigen in de digitale omgeving te beschermen, volgens de waarden en beginselen van de EU.
Enkele van de meest recente initiatieven zijn:
- regels om online seksueel misbruik van kinderen te bestrijden
- de digitaledienstenverordening voor de bestrijding van schadelijke online-inhoud
- een app voor leeftijdsverificatie in de hele EU
- conclusies over een veiligere digitale omgeving
Nieuwe regels om online seksueel misbruik van kinderen te bestrijden
De vertegenwoordigers van de EU-lidstaten bereikten overeenstemming over het standpunt van de Raad over een verordening ter voorkoming en bestrijding van online seksueel misbruik van kinderen. Zodra de nieuwe wet is aangenomen, worden digitale bedrijven verplicht om de verspreiding van materiaal van seksueel misbruik van kinderen en kinderlokking te voorkomen.
Aanbieders van onlinediensten worden dan weer verplicht inhoud te verwijderen en de toegang daartoe te blokkeren of – als het gaat om zoekmachines – zoekresultaten te wissen. Met de verordening wordt ook een nieuw EU-agentschap – het EU-centrum inzake seksueel misbruik van kinderen – opgericht dat de lidstaten en online aanbieders zal ondersteunen bij de uitvoering van de wet.
De Raad en het Parlement werden het ook eens over strengere strafrechtelijke regels voor seksueel misbruik en seksuele uitbuiting van kinderen. Zo zullen mensen die betalen voor livestreams van seksueel misbruik van kinderen voortaan kunnen worden vervolgd. Daarnaast zal het ontwerpen of aanpassen van AI-systemen om materiaal van seksueel misbruik van kinderen te produceren, en de verspreiding van zulke systemen, als een strafbaar feit worden beschouwd. Dit was een noodzakelijke update in het licht van de opkomst van deepfake of door AI gegenereerd misbruikmateriaal.
De digitaledienstenverordening en de bestrijding van schadelijke online-inhoud
Schadelijke online-inhoud kan negatieve gevolgen hebben voor het mentale en emotionele welzijn en de ontwikkeling van minderjarigen. Om de verspreiding ervan tegen te gaan, nam de EU ook de digitaledienstenverordening aan.
Op grond van deze verordening moeten onlineplatforms maatregelen nemen om hun gebruikers beter te beschermen en schadelijke inhoud zoals cyberpesterijen, haatspraak of de verkoop van illegale producten te verwijderen.
Ook bij de herziening van de richtlijn audiovisuele mediadiensten zal worden gekeken naar de onlineveiligheid van minderjarigen. In zijn conclusies van mei 2025 gaf de Raad aan waarop hij wilde dat de Europese Commissie zou focussen, en daartoe behoorde een deel over de bescherming van minderjarigen.
EU-aanpak van leeftijdsverificatie
De EU bracht een Europese app voor leeftijdsverificatie uit om onlineplatforms te helpen de leeftijd te controleren van gebruikers die websites met een wettelijke leeftijdsbeperking proberen te bezoeken.
Na de app te hebben gedowload en opgezet – met paspoort of identiteitskaart –, kunnen gebruikers van onlinediensten er hun leeftijd mee aantonen. De app is ontworpen volgens 's werelds hoogste privacynormen. De leeftijdsverificatie verloopt anoniem, zonder dat er andere persoonlijke informatie wordt gedeeld.
Conclusies over een veiligere digitale omgeving
In zijn conclusies van juni 2025 drong de Raad aan op maatregelen om ervoor te zorgen dat kinderen en adolescenten digitale instrumenten op een veilige en gezonde manier kunnen gebruiken, zonder dat dit hun geestelijke gezondheid in gevaar brengt.
Het gaat onder meer om:
- nauwe samenwerking met belangrijke belanghebbenden bij de totstandbrenging van een veiligere digitale omgeving
- bewustmaking over de risico's van de digitale omgeving en de voordelen van het later geleidelijk aan gebruikmaken van digitale instrumenten
- campagnes ter bevordering van mediawijsheid en digitale geletterdheid onder kinderen en adolescenten
- beter ontwerp van digitale producten voor meer veiligheid en privacy
- verbetering van meldingsmechanismen om seksuele uitbuiting online te helpen bestrijden
Wat doen minderjarigen op het internet?
Internet is voor iedereen, en dan vooral voor jongeren, een centraal onderdeel van het leven geworden. Volgens de Europese Commissie brengen kinderen van 9 tot 15 jaar gemiddeld 3 uur per dag door op schermen en sociale media.
In 2024 zat 98% van de 16- tot 17-jarigen dagelijks op het internet, tegenover 88% van de totale bevolking. Op het internet zijn 16- tot 17-jarigen het meest bezig met:
- berichten sturen
- televisie of video's streamen
- audio- of videobellen
- sociale netwerken
- filmpjes op commerciële of deelplatforms bekijken
- muziek beluisteren of downloaden
Sociale media als belangrijkste informatiebron
Uit een enquête van het Europees Parlement van 2024 komt naar voren dat 16- tot 18-jarigen hun informatie over politieke en sociale kwesties in de eerste plaats van sociale media halen, meer dan van traditionele media zoals televisie en nieuwswebsites. Daartegenover staat dat 25- tot 30-jarigen nog steeds de televisie verkiezen boven sociale media of onlinenieuws.
Grafiek met de belangrijkste informatiebronnen over politieke en sociale kwesties voor de leeftijdsgroepen 16 tot 18, 19 tot 24 en 25 tot 30 jaar.
Sociale media:
genoemd door 45% van de 16- tot 18-jarigen en 19- tot 24-jarigen, en door 39% van de 25- tot 30-jarigen.
Televisie:
genoemd door 39% van de 16- tot 18-jarigen, 38% van de 19- tot 24-jarigen en 41% van de 25- tot 30-jarigen.
Online pers- en/of nieuwsplatforms:
genoemd door 21% van de 16- tot 18-jarigen, 25% van de 19- tot 24-jarigen en 30% van de 25- tot 30-jarigen.
Vrienden, familie en collega’s:
genoemd door 29% van de 16- tot 18-jarigen, 26% van de 19- tot 24-jarigen en 33% van de 25- tot 30-jarigen.
Videoplatforms:
genoemd door 23% van de 16- tot 18-jarigen, 24% van de 19- tot 24-jarigen en 23% van de 25- tot 30-jarigen.
Radio:
genoemd door 13% van de 16- tot 18-jarigen, 14% van de 19- tot 24-jarigen en 19% van de 25- tot 30-jarigen.
Gedrukte kranten of tijdschriften:
genoemd door 10% van de 16- tot 18-jarigen, 12% van de 19- tot 24-jarigen en 13% van de 25- tot 30-jarigen.
Welke risico's lopen kinderen en tieners in de digitale omgeving?
Volgens Eurostat werd 45% van de 16- tot 19-jarigen in de EU in 2023 geconfronteerd met vijandige of denigrerende onlineberichten. Alleen al in dat jaar waren er volgens de Europese Commissie in de EU 1,3 miljoen meldingen van kindermisbruik, met meer dan 3,4 miljoen afbeeldingen en video's.
Het internet heeft veel voordelen voor kinderen en tieners, zoals toegang tot informatie en leermiddelen, amusement en de mogelijkheid om in contact te blijven met anderen. Maar het stelt hen ook bloot aan grote risico's met mogelijk ernstige gevolgen voor hun mentale en emotionele welzijn, zoals online seksueel misbruik, cyberpesten of ongepaste inhoud.
Online seksueel misbruik
Grooming, oftewel de benadering en verleiding van minderjarigen om hen seksueel uit te buiten, en het maken, delen of bezitten van materiaal van seksuele uitbuiting van kinderen.
Cyberpesten
Bedreigingen of het verspreiden van valse informatie om iemand bang of boos te maken of zich te doen schamen.
Schadelijke inhoud
Haatspraak, nepnieuws of aanzetten tot zelfverwonding.
Leeftijdsongeschikte inhoud
Porno, gokspelen of alcoholgerelateerd materiaal.
Verslavend of manipulatief ontwerp
Functies zoals eindeloos scrollen, automatisch afspelen en pushmeldingen dat je iets aan het missen bent, die bedoeld zijn om minderjarigen online te houden.
Schadelijke handelspraktijken
Misleidende advertenties, betalen-om-te-winnen-mechanismen en lootboxen (virtuele schatkisten in spelletjes die spelers met echt geld kunnen kopen).
Cyberpesten en online seksueel misbruik kunnen kinderen en tieners vreselijk tekenen, met onder meer trauma, angstgevoelens, depressie en een gebrek aan zelfvertrouwen tot gevolg. Vooral meisjes zijn het doelwit, vaak onmiddellijk zodra zij digitale technologieën en sociale media beginnen te gebruiken.
Nepnieuws of leeftijdsongeschikte inhoud, zoals porno of gokspelen, kan het wereldbeeld van jongeren en wat ze als gezond gedrag en gezonde relaties beschouwen, verstoren. Dit werkt angst en verwarring in de hand.
Verslavend of manipulatief ontwerp, zoals eindeloos scrollen of automatisch afspelen, maakt het voor kinderen en tieners moeilijk gezonde digitale gewoontes te ontwikkelen. Hun academische prestaties en sociale interacties kunnen hieronder lijden.
Tot slot kunnen schadelijke handelspraktijken, zoals misleidende advertenties of betalen-om-te-winnen-mechanismen, tot verslaving leiden en ongezonde uitgavengewoonten aanmoedigen.
Zie ook
De digitaledienstenverordening en de bestrijding van schadelijke online-inhoud
Verordening artificiële intelligentie
Seksueel misbruik van kinderen voorkomen
Laatst bijgewerkt: 4 augustus 2026